Trang chủ       |     Diễn đàn       |     Liên hệ
   Giới thiệu
   Tin tức - Sự kiện
   Hoạt động Hội
   Đối tác - Bạn bè
   Tiếng nói doanh nghiệp
   Người Việt ở Đức
   Đất nước - Con người
   40 năm QHNG Việt Nam-Đức
   Chủ quyền Biển đảo
   Nghiên cứu - Tư liệu
   Văn học – Nghệ thuật
   Diễn đàn
   Thư viện ảnh
   Diễn đàn
   Liên hệ
 
 
 
 
 
 
   Văn học – Nghệ thuật
VỀ VẤN ĐỀ NGƯỜI TỴ NẠN SYRIA TẠI ĐỨC VÀ HỆ QUẢ (Phần 1)

Tóm tắt: Từ khi nổ ra cuộc nội chiến ở Syria đế nay, đă có hàng triệu người Syria buộc phải đi tỵ nạn. Một phần đáng kể trong số đó đă đến Đức. Đợt tỵ nạn lớn này đă để lại những hệ quả to lớn cho nền kinh tế, chính trị, an ninh và xă hội Đức. Trong bối cảnh đó, cộng đồng người Việt tại Đức tuy không bị ảnh hưởng trực tiếp bởi t́nh h́nh trên, song cũng chịu những ảnh hưởng gián tiếp.

Từ khóa: Tỵ nạn, Đức, Syria, người Việt ở nước ngoài.

Cuộc nội chiến tại Syria nổ ra năm 2011, đă làm cho 4,9 triệu người Syria phải rời bỏ quê hương (số liệu tháng 8/2016). Phần lớn người Syria tỵ nạn đến các nước láng giềng như Thổ Nhĩ Kỳ (2,5 triệu), Li-băng (1,1 triệu) và Gioóc-đa-ni (0,6 triệu). Số người tỵ nạn vào EU là không lớn so với số người chạy trốn khỏi Syria, trong đó khoảng 12% đă đến Đức (khoảng 489.000 người và một số người không xác định được quốc tịch, trong đó có người Kurd, Palestine và Syria).[1]

Đức là nước nhận nhiều đơn xin tỵ nạn nhất (441.900 người) trong năm 2015. Con số này nhiều hơn gấp đôi số người xin tỵ nạn cùng kỳ năm trước (173.100 người) và là năm thứ 8 con số người xin tỵ nạn đến Đức liên tục tăng. Phần lớn các đơn tỵ nạn đến từ Syria 158.700 đơn, gấp 4 lần năm 2014 (39.300 người). Số người Syria tỵ nạn vào Đức ồ ạt, đă gây ra nhiều hệ quả về chính trị-xă hội cho Đức. Thậm chí ảnh hưởng trực tiếp tới vai tṛ cầm quyền của Thủ tướng Angela Merkel và đảng CDU.

T́nh h́nh người tỵ nạn Syria tại Đức

Một số lượng đáng kể người tỵ nạn Syria đă chọn điểm đến là châu Âu. Trong số đó, Đức đă trở thành một điểm đến đông nhất của họ. Con số người tỵ nạn Syria mà Chính phủ Đức đă nhận như sau: Năm 2013 và 2014, Chính phủ Đức đă nhận tổng cộng 20.000 người tỵ nạn Syria. Ngoài ra, Chính phủ Đức đă quyết định tham gia chương tŕnh “Resettlement”, theo đó Đức nhận 1.600 người tỵ nạn Syria từ các nước Châu Âu khác. Cho đến 8/2016, Đức đă nhận 437 người tỵ nạn Syria từ Thổ Nhĩ Kỳ.

H́nh 1: Những điểm đến cuối chủ yếu của người xin tỵ nạn 2006-2015.

(Nguồn: UNHCR)

Riêng năm 2015 tổng cộng có khoảng 429.000 người Syria đăng kư tỵ nạn (theo số liệu của hệ thống EASY)[2] và 159.000 người đệ đơn xin tỵ nạn lần đầu ở Đức. Ngoài ra c̣n có 12.000 người tỵ nạn “không rơ nước xuất xứ” trong đó có người Kurd, người Palestine và người Syria.[3] Số liệu của Sở Liên bang về Nhập cư và Tỵ nạn Đức cho biết: từ tháng 1 đến tháng 7 năm 2016 đă có khoảng 77.000 người tỵ nạn Syria được đăng kư trong hệ thống EASY. Khoảng 196.000 người đệ đơn xin tỵ nạn cũng trong khoảng thời gian này và 13.000 người xin tỵ nạn “không rơ nước xuất xứ”, trong đó có cả người Kurd, Palestin và Syria.[4]

Như vậy, trong thời gian từ năm 2011 cho đến 8/2016 đă có khoảng 600.000 người Syria đă xin tỵ nạn ở Đức. Làn sóng người tỵ nạn Syria đổ đến Đức đă đưa người Syria trở thành nhóm người xin tỵ nạn lớn nhất ở Đức từ năm 2014.

Phân tích đặc điểm những người tỵ nạn Syria tại Đức

Phần lớn người Syria tỵ nạn đến Đức là bất hợp pháp. Theo thông tin của cơ quan biên giới Đức Frontex, nhóm người tỵ nạn lớn nhất ở Đức trong năm 2015 là người Syria với tổng số là 489.000 người.[5] Áp dụng thỏa thuận Dublin, Đức cũng đă gửi trả lại những người Syria từ EU để họ xin tỵ nạn tại các nước này. Năm 2015, Đức đă trả lại khoảng 9.600 trường hợp tỵ nạn, chỉ nhận 168 trường hợp tỵ nạn Syria và chia cho các bang.[6] Năm 2015, chỉ có vài ngh́n người Syria tại các trại tỵ nạn ở Li-băng được Đức nhận theo thỏa thuận Dublin.

Cơ cấu độ tuổi và giới tính của người tỵ nạn Syria ở Đức cũng khá tương đồng với những nhóm người tỵ nạn khác. 70% người xin tỵ nạn Syria dưới 30 tuổi và 27% chưa đến tuổi thành niên,[7] trong đó khoảng 7.000 người vị thành niên không có người đi kèm.[8] Tỷ lệ nữ trong số người xin tỵ nạn từ Syria là khoảng 26%.[9]

Cơ cấu chất lượng giáo dục của những người Syria tỵ nạn tại Đức, theo Sở Liên bang về người nhập cư và tỵ nạn (BAMF) cho thấy trong số gần 222.000 người trưởng thành xin tỵ nạn th́ có 27% tốt nghiệp đại học, 26,6% tốt nghiệp phổ thông trung học.[10] Có thể so sánh với tỷ lệ nói chung đối với tất cả những người xin tỵ nạn ở Đức là 17,8% tốt nghiệp Đại học và 20,4% tốt nghiệp phổ thông trung học. Tỷ lệ tốt nghiệp tiểu học hoặc chưa đi học là 3%, thấp hơn nhiều so với tỷ lệ với chung là 7,9%. Từ năm 2012 đến 2014, 1.350 người Syria đă đệ đơn xin công nhận bằng cấp và khoảng 97,9% đă được công nhận.[11]

H́nh 3: So sánh tỷ lệ có học của người đệ đơn xin tỵ nạn gốc Syria và người xin tỵ nạn nói chung tại Đức. (Nguồn: BAMF).

Về khía cạnh thị trường lao động, có khoảng 19.000 người Syria cần có bảo hiểm xă hội, 101.000 người Syria thất nghiệp và 196.000 người được bảo hiểm t́m việc (Theo số thống kê tháng 8.2016)[12]

T́nh trạng đoàn tụ gia đ́nh của người tỵ nạn Syria: Những người Syria được công nhận quy chế tỵ nạn có quyền đưa vợ con sang Đức đoàn tụ. Những người đang đệ đơn xin tỵ nạn và hưởng quy chế bảo hộ phụ không được phép đưa người sang đoàn tụ gia đ́nh cho đến tháng 3/2018. Trẻ vị thành niên có thể đưa bố mẹ sang đoàn tụ.[13] Theo cách tính của BAMF, mỗi người tỵ nạn Syria mời trung b́nh 0,9 -1,2 người nhà sang đoàn tụ. Năm 2015 đă có 16.000 người Syria được sang đoàn tụ với gia đ́nh. 2/3 trường hợp là trẻ em sang đoàn tụ với bố mẹ. Hiện nay, những người tỵ nạn đă phải đợi khá lâu để đưa người nhà sang đoàn tụ, do các thủ tục ngoại giao được xử lư khá lâu. Để đặt được một cái hẹn nộp đơn xin visa cũng đă mất hơn một năm.[14]

Chính phủ 15 bang của Đức đă có những chương tŕnh tiếp nhận nhân đạo riêng Đức cho những người có họ hàng với những người đă đến Đức trước ngày 1/1/2013 và sở hữu hộ chiếu Đức hoặc một giấy phép lưu trú lâu dài tại Đức và kèm theo đó là một số lượng visa vào Đức. Những người đă sở hữu hộ chiếu Đức hoặc giấy phép lưu trú lâu dài tại Đức muốn mời người nhà tới Đức này cần phải chứng minh rằng họ sẵn sàng chịu mọi chi phí sinh hoạt cho người nhà của ḿnh tới Đức.

Các hệ quả đối với nước Đức

Việc tiếp nhận người tỵ nạn từ Syria vào Đức đă được chính phủ Đức tạo điều kiện thuận lợi do sẽ giúp Đức giải quyết được một số vấn đề xă hội: Đó là việc mở cửa cho người tỵ nạn từ Syria sẽ tranh thủ được một đội ngũ những người trẻ, được đào tạo tốt làm trẻ hóa lực lượng lao động tại Đức do dân số Đức ngày càng già đi, và thiếu nguồn lao động trẻ trong xă hội. Về lâu dài, việc tiếp nhận người tỵ nạn có khả năng tác động tốt đến kinh tế Đức do xă hội được cung cấp một lớp người trẻ, có học thức cao, làm tăng GDP của Đức. Thế nhưng, cho đến nay, vấn đề tỵ nạn đă trở thành một khủng hoảng của xă hội Đức. Nó đặt ra những khó khăn và thách thức lớn cho kinh tế, xă hội của Đức và gây ra những khó khăn cho việc t́m ra giải pháp cho Liên minh cầm quyền CDU-SPD.

Thứ nhất, thoạt nh́n, các điều kiện hiện tại là lư tưởng cho việc hội nhập người tỵ nạn vào môi trường lao động của Đức. Con số người thất nghiệp ở Đức trong tháng 10/2015 là khoảng 2,65 triệu người, khoảng 6%, là mức thấp nhất trong 24 năm trở lại đây.[15] Như vậy, việc tiếp nhận người tỵ nạn thành một lực lượng lao động về nguyên tắc sẽ gây ít xáo trộn xă hội trong vấn đề cạnh tranh để có chỗ làm.[16] Thế nhưng, một phần lớn người tỵ nạn đến Đức lại không có bằng học nghề.

Tỷ lệ người thất nghiệp ở Đức tính theo Bang (tháng 10/2016). (Nguồn: Statista)[17]

Cơ cấu về độ tuổi của người tỵ nạn Syria tại Đức là ½ số người trẻ hơn 25 tuổi và có thể được đào tạo nghề. Tuy nhiên, việc đào tạo nghề lại tốn kém và trước mắt số người trên chưa thể đóng góp cho xă hội về mặt tài chính. Bởi vậy, giấc mơ tuyển được thêm người lao động lành nghề của chính phủ Đức thông qua việc tiếp nhận người nhập cư tuy nhân đạo, nhưng lại không đem lại hiệu quả kinh tế trước mắt.

Thứ hai, làn sóng tỵ nạn đến quá nhanh và quá nhiều, làm cho các điều kiện vật chất tại Đức không kịp đáp ứng. Về nhà ở, tháng 11 năm 2015, có 42.000 người tỵ nạn tại Đức vẫn phải tá túc trong những túp lều trong khi mùa đông lạnh tới. Do thiếu kinh phí, nhiều nơi ở Đức đă đưa ra giải pháp tạm thời để những người tỵ nạn sống trong nhà dân, sự việc này cũng đă đẩy giá thuê nhà tại một số thành phố lớn và thành phố đại học lên cao. Các nhà kinh tế yêu cầu đưa người tỵ nạn đến các vùng thiếu nhân công lao động mà lại thừa nhà ở. Các nhà chính trị khi ấy đưa ra giải pháp đưa người tỵ nạn đến miền Đông Đức bởi nơi có nhiều nhà ở bỏ không. Thế nhưng Đông Đức cũng là nơi có tỷ lệ thất nghiệp cao nhất nước Đức. V́ vậy, các nhà chính trị học lại đề nghị đưa người tỵ nạn đến nơi có khả năng kiếm việc làm cao hơn và cần phải xây thêm nhà ở cho người tỵ nạn. Việc xây thêm nhà ở xă hội như vậy đ̣i hỏi phải có một chương tŕnh hỗ trợ, trị giá khoảng 1-2 triệu Euro trong năm 2016.

Thứ ba, lượng người tỵ nạn nhập cư ngày càng tăng đe dọa an ninh. Càng ngày, tại các cơ quan an ninh của Đức tiếng nói phê phán chính sách đối với người tỵ nạn của Thủ tướng Angela Merkel càng tăng. Cơ quan bảo vệ hiến pháp, Cơ quan chống tội phạm Liên bang, Cơ quan t́nh báo Liên bang Đức, Cảnh sát Liên bang đều bày tỏ sự lo ngại ngày càng tăng đối với an ninh. Việc ḥa nhập hàng trăm ngh́n người nhập cư bất hợp pháp vào Đức bị các chuyên gia an ninh đánh giá là một việc làm không tưởng. Họ cho rằng song song với việc cho phép nhập cư, nhà nước đă nhập luôn chủ nghĩa cực đoan hồi giáo, chủ nghĩa bài Do Thái của các nước Ả-rập, những xung đột sắc tộc của các dân tộc khác cũng như những giá trị khác về quyền và xă hội.[18] Các cơ quan an ninh cho rằng việc nhập cư người tỵ nạn sẽ tạo ra những người theo chủ nghĩa cực đoan, những người theo trường phái trung dung đă ngày càng ngả về cánh hữu do không ủng hộ chính sách nhập cư, thậm chí sẽ dẫn đến việc nhiều người sẽ quay lưng lại với nhà nước pháp quyền.

Các cuộc tấn công phụ nữ cũng ngày càng tăng. Tỷ lệ nữ xin tỵ nạn của người Syria chỉ đạt 26% gây mất cân bằng giới tính trong nội bộ cộng đồng người Syria xin tỵ nạn. Điều đó cộng với những khác biệt trong văn hóa của hai dân tộc có lẽ cũng là hai trong số những lư do khiến cho những cuộc tấn công vào phụ nữ Đức ngày càng gia tăng. Vụ việc đầu tiên được ghi nhận là vào đêm giao thừa 31/12/2015 tại thành phố Koeln, khi chừng 1000 người đàn ông có ngoại h́nh gốc Bắc Phi tuổi từ 15 đến 35 đă nhục mạ, lợi dụng, tấn công t́nh dục, và cướp bóc hàng loạt phụ nữ các lứa tuổi ở Đức. Riêng trong vụ việc này cho đến nay đă có 1200 đơn tố cáo, 19 phiên ṭa và 22 bị cáo. Tiếp sau đó là một loạt các vụ tấn công t́nh dục ở trong lễ hội tại thành phố Essen (9/2016), các cuộc tấn công t́nh dục đối với phụ nữ ngày càng gia tăng tại các bể bơi thành phố Duesseldorf, Oberhausen… Những cuộc tấn công này được ghi nhận là do những người đàn ông có bề ngoài có vẻ là người tỵ nạn gốc Bắc Phi trong đó có những người Syria thực hiện.

H́nh 5: Bản đồ các nơi bị khủng bố tại Đức trong tháng 7/2016.

(Nguồn: CNN, ngày 4/9/2016)

Về an ninh, lực lượng IS đă trà trộn vào ḍng người di cư làm tăng nguy cơ đe dọa an ninh cho cả Đức lẫn EU. Tờ Sunday express của Anh và BBC ngày 18/11/2015 cho biết đă có 4.000 tay súng khủng bố IS đă trà trộn vào ḍng người tỵ nạn vào Châu Âu.[19] Cả một tuần lễ trong tháng 7 (18-24/7/2016) xảy ra liên tiếp các vụ tấn công khủng bố đẫm máu tại Đức: 18/7 vụ tấn công bằng ŕu tại Wuerzburg, 22/7 vụ xả súng tại một trung tâm bán hàng ở Muenchen, 24/7 vụ đánh bom tự sát tại Ansbach, và cũng 24/7 là vụ tấn công bằng dao tại Reutlingen. Ngày 14/8/2016, trong cuộc trả lời phỏng vấn đầu tiên của ḿnh, Harry S. một người Syria tỵ nạn ở Đức đă từng được huấn luyện làm khủng bố IS, bị bắt và bị kết án tù giam 3 năm ở Đức đă cho biết IS đă đặt chân lên nước Đức, tổ chức các cuộc tấn công đầu tiên ở các thành phố Ansbach và Wuerzburg[20] và các cuộc tấn công của IS sẽ ngày càng mở rộng.

Thứ tư, những căng thẳng trong việc nhận người tỵ nạn cũng đă gây ra mâu thuẫn căng thẳng giữa các nước tiếp nhận và EU, giữa EU và Đức. Các nước phản đối chính sách nhập cư của Đức ngày càng rơ rệt. Italia, Síp, Hy Lạp, Malta, Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha tỏ ra không hài ḷng về việc phải chịu các chi phí để cứu giúp hàng chục ngàn người di cư. Theo thỏa thuận Dublin sửa đổi, nhiệm vụ ngăn chặn người di cư hầu như hoàn toàn giao cho các nước tiếp giáp châu Phi. Khi thuyền nhân đến nước nào th́ chính phủ nước đó phải lo tiếp đón ăn, ở, xem xét hồ sơ xin tỵ nạn… Các nước thành viên khác có nghĩa vụ hỗ trợ. Tuy nhiên, Luật của EU không phân chia gánh nặng trên.

Ngoài những phức tạp trên, sự phối hợp, hỗ trợ giữa EU cũng chưa tốt. Tại Lybia, có 500.000 - 1,5 triệu người nước ngoài, chủ yếu là người gốc Bắc Phi đang cư trú. Số này có khả năng tràn vào EU. Tuy nhiên, khi Italia đưa ra ư kiến “làn sóng xâm lăng 1,5 triệu người này có thể đánh gục bất kỳ một nhà nước nào”, phản ứng của châu Âu khá lạnh nhạt. Thụy Điển, Đức đă tố cáo Italia “vẽ đường cho hươu chạy”. Thậm chí, họ c̣n nói “chúng tôi vẫn chưa nh́n thấy làn sóng người từ Libya ập vào châu Âu”[21]. Pháp tỏ ư rất dè dặt trước việc phải chia sẻ gánh nặng của việc chăm sóc người di cư.[22]

Thứ năm, tất cả những xáo trộn xă hội trong nước Đức ấy đă dẫn đến việc tư tưởng bài ngoại phản đối người nhập cư trỗi dậy: Ngày 3/07/14, Quốc hội Đức đă bỏ phiếu siết chặt luật tị nạn của nước này. 48% người Đức ủng hộ hạn chế việc nhập cư. Các rào cản về ngôn ngữ, văn hóa Đức được đặt ra làm khó khăn thêm cho việc nhập cư.[23] Các thủ tục cho người nhập cư dần bị siết chặt. Hiện nay, Đức đă dừng việc nhận tỵ nạn kinh tế mà chỉ c̣n nhận tỵ nạn chiến tranh và chính trị. Thủ tục trục xuất người không được nhận quy chế tỵ nạn được đẩy lên nhanh chóng, các thủ tục đoàn tụ gia đ́nh và nhận con để ở lại gặp khó khăn.

Thứ sáu, các khó khăn trong xă hội dồn nén gây áp lực mạnh lên chính trị Đức. Ngày 5/9/2016, Thủ tướng Angela Merkel (CDU) đă phải công nhận rằng chính sách nhập cư của Đức đă đem lại thiệt hại cho việc vận động tranh cử Thủ tướng Liên bang năm 2017 của Đảng CDU. Trong khi số điểm của CDU tụt xuống mức chưa từng thấp như vậy (từ 45% tháng 9/2013 xuống c̣n 33% tháng 10/2016) th́ số điểm của đảng AfD (đảng cực hữu) lại tăng lên chưa từng có (từ 5% 9/2013 lên 13% 10/2016)[24]. Tại bang Sachsen-Anhalt, đảng AfD thậm chí đă thắng lợi gịn giă khi đạt đến con số 24% vào tháng 3/2016. Ngày 4/9/2016, trong cuộc bầu cử tại bang Mecklenburg-Vorpommernm, quê hương của bà Thủ tướng Angela Merkel (CDU) tuy đảng SPD (từ 35,6% xuống 30,6%) vẫn thắng cử và giữ được vị trí truyền thống của ḿnh, nhưng đảng AfD (từ 0% lên 20,8%) đă từ không có mặt trong Quốc hội bang lên thẳng vị trí thứ 2 sau đảng SPD và đánh tụt đảng CDU (từ 23% xuống c̣n 19%) xuống vị trí thứ 3. Chủ tịch AfD, bà Frauke Petry cho rằng “đảng CDU đang tan ră (...) và các đảng CDU tại nhiều địa phương của Đức không c̣n đồng t́nh với chính sách (về người tỵ nạn) của bà Merkel nữa“[25]. Nhiều chuyên gia đánh giá ảnh hưởng của vấn đề người tỵ nạn có thể dẫn đến việc Đức sẽ diễn ra bầu cử sớm và thay đổi Chính phủ.

«  Trở về  

    Những tin bài khác:
         •  Thơ Thanh Tâm (Gera): TÀ ÁO DÀI GIỮA TRỜI ÂU!
         •  Thơ Trương Thị Hoa Lài (Rostock, CHLB Đức): PHỤ NỮ ĐỜI THƯỜNG
         •  Lê Minh Hà (Berlin, CHLB Đức): ĐỀN HÙNG TRONG TÔI...
         •  Nhầm lẫn t́nh cờ
         •  Dấu huyền tai hại
         •  Nhà văn Nguyễn Tuân: “Nhà tôi có gen giang hồ”
         •  Nhà thơ nổi tiếng bị nghi oan
         •  Tú Mỡ làm thơ trào phúng
         •  Nhạc sĩ Văn Cao và chuyện kể bên giường bệnh
         •  Chuyện về nhà thơ Xuân Diệu

 


 HỘI HỮU NGHỊ VIỆT NAM - ĐỨC

Tổng biên tập: PGS TSKH Phan Thanh Tịnh 
Địa chỉ: 105A Quán Thánh, Ba Đ́nh, Hà Nội
Điện thoại: + 84 4 38454547 - Fax: + 84 4 38432756

Email: hoivietduc@yahoo.com

                       vietnam-germany@vufo.org.vn

 

ictgroup.vn